शेयर खरिद बिक्री गर्ने तरीका सम्बन्धि सूचना मूलक सन्देश

दोश्रो बजरमा शेयर खरिद बिक्री गर्नु हुने नयाँ नयाँ लगानीकर्ताहरुको online systeam शेयर खरिद बिक्री गर्ने तरीका सम्बन्धि सूचना मूलक सन्देश
लेखक ः शत्रुघन श्रेष्ठ
नेप्से  अनलाईन ट्रेडिङ सिस्टम नट्स सम्बन्धि जिज्ञासा र जवाफ ः
नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) लि.ले सञ्चालनमा ल्याएको अनलाईन टे्रडिङ सिस्टम प्रयोग सम्बन्धमा सर्वसाधारणले व्यक्त गरेका जिज्ञासालाई सम्बोधन गर्न यो जानकारीमूलक सामाग्री तयार गरी बुँदागत रुपमा लेखिएको छु ः-
१) अनलाईन प्रयोग गर्न युजरनेम  र पासवट कहाँ लिने ?
नेप्सेको सदस्यता प्राप्त धितोपत्र दलालहरु र उपत्यका बाहिरका तिनीहरुको शाखाबाट नट्स
प्रयोग गर्नका लागि युजरनेम र पासवर्ड प्राप्त गर्न सकिन्छ । धितोपत्र दलालहरुको नाम, ठेगाना र फोन नम्बर नेप्सेको वेवसाईट   www nepalstock.com  तथा www.nepalstock.com.np मा उपलब्ध छ ।
२) युजरनेम  र पासवर्ड  निःशुल्क हो ?
हो ।
३) टे्रड मेनेजमेन्ट सिस्टम टिएमएस (TMS) भनेको के हो ?
लगानीकर्तालाई ब्रोकर तथा नेप्सेको प्रणाली जोड्ने माध्यम टिएमएस हो । टिएमएस (TMS) बाट लगानीकर्ताले खरिद तथा बिक्री ओदश प्रबिष्ट गराउन सक्छन् । सदस्य दलालले यो माध्यमबाट लगानीकर्ताको मोबाईल तथा ल्यापटपमा उपलब्ध गराउँछन् ।
४) टिएमएसमा प्रयोगकर्ताको भूमिका के हुन्छ ?
नेप्से अनलाईन टे्रडिङ सिस्टम  प्रणाली भएको हुँदा ब्रोकरमै admine user ले आफ्नो internal user तथा client हरुलाई आवश्यकता अनुसार role प्रदान गर्न सक्नेछ । यसबाट कुन user लाई कस्तो प्रकारको Menu/function भन्ने व्यवस्था गर्न सकिन्छ ।
५) टिएमएस मार्फत ब्रोकर तथा प्रयोगकर्ताले के के गर्न सक्छन् ?
ब्रोकर तथा online client ले Buy/sell order राखी कारोबार गर्न सक्छन् । Order को हरेक अवस्थाको जानकारी order book मा गई प्राप्त गर्न सकिन्छ । जस्तै ः- order match भएको छैन भने Open Match,भएकेा छैन भने open,status,order पूणर्रुपमा म्याच भएमा complicated , आदेश cancel भएमा  cancel, आंशिक म्याच भएका partially  tradeभनी दिन सकिन्छ । त्यसैगरी order rejecti cancel भएकाे अवस्थामा यसको कारण समेत हेर्न सकिन्छ । अनलाईन लगानीकर्ता तथा ब्रोकरका लागि Trade Management systeam मा आफ्नो पुरानो अर्डर तथा कारोबार हेर्ने सुविधा छ ।
६) हितग्राहि खाता (Demat Account) र कारोबार खातालाई किन आबद्ध गर्नु पर्छ ?
लगानीकर्ताको एउटा हितग्राहि खातालाई सदस्य दलालसँग खोलिएको एउटा कारोबार खातासँग आबद्ध गरेपछि मात्र नट्समा  गई कारोबार गर्न सकिन्छ । यसले कारोबारको राफसाफ तथा फछ्र्यौैटलाई सहज बनाउछ ।
७) अनलाईन कारोबार सुविधा लिएका लगानीकर्ताले प्रतिष्ठिमा कारोबार गर्न सक्छन् की सक्दैनन् ?
अनलाईन युजर ब्रोकर मार्फत वा आफैले खरिद बिक्री ओदश प्रविष्ट गरी कारोबार गर्न सक्छन् । लगानीकर्ताले कुनै पनि ब्रोकरमा खाता खोल्दा इााष्लिभ वा यलष्लिभ भनी जानकारी गराउनु पर्दछ ।
८) अनलाईन भुक्तानी फण्ड ट्रान्सफर कसरी गर्ने ?
ग्लोबल आईएमई, एनआईएमबि, प्रभु र सिदार्थ गरी ४ वटाclearing Bank नेप्से TMS सँग आबद्ध छन् । टे्रड म्यानेजमेन्गट सिस्लटमकाे माध्यमबाट सम्बन्धित बैंकले e-banking portal मा गई लगानिकर्ताले ब्रोकरको Account मा Fund/Collateral Transfer गरि कारोबार गर्न सक्छन् । नेपाल clearing house लि. सँग आबद्ध बैंक तथा बित्तीय संस्थाबाट पनि यो सुविधा लिन सकिन्छ ।

९) कारोबार सीमा भनेको के हो ?
ब्रोकरले हरेक लगानीकर्तालाई आवश्यकता अनुसार कारोबार सीमा (Trading Limit) दिई कारोबार जोखीम न्यूनीकरण गरेका हुन्छन् । ब्रोकरले आफ्नो तर्फबाट कुन खाताबाट धितो
प्रयोग गरेको छ भन्ने जानकारी समेत पाउन सक्छन् ।
१०) कारोबारका लागि किन धितो जम्मा गर्ने ?
कारोबार गर्नका लागि ग्राहकले आफ्नो ब्रोकरसँग धितो जम्मा गर्नु पर्छ । धितो जम्मा गरेको आधारमा ब्रोकरले लगानीकर्तालाई सीमा प्रदान गर्छन् ।
Market watch/Market depth बाट के गर्न सकिन्छ ?
Market watchर Market depth Buy/sell window  मा गई कारोबार प्रविष्टि गर्न सकिन्छ । Market Depth wimdow गई त्यहाँ रहेका Buy/Sell Bottom मा Click गरी आदेशको प्रविष्टि गर्न सकिन्छ । यसले गर्दा आदेशका प्रविधिका लागि Buy/Sell Stock Menu मा गई राख्नु पर्दैन ।
लेखकः
पुरानो शेयरधनी, लगानीकर्ता
शत्रुघन श्रेष्ठ