तोमनाथ उप्रेती
उपसचिव, नेपाल सरकार
शरीरको सीमामा कैद, मनको पिँजडामा थुनिएको,
मैले आफैलाई परम ठानेँ, मैले आफैलाई सर्वोच्च मानेँ।
धन, पद, शक्ति र सम्मानको पर्खालमा लुक्दै
भूलें – म शुद्ध चेतना हुँ, निराकारको छाया हुँ।
रावणको गर्जन सुन्ने कान थिए मेरा,
दुर्योधनको पाइलालाई मुनि पिस्ने पाउहरू थिए मेरा,
हिरण्यकश्यपको आदेशमा काँप्ने आकाश थिए मेरा,
तर म आफैलाई चिन्दिनँ, म आफैलाई बिर्सेँ।
अहंकार – त्यो गहिरो तिमिर,
जुनले आत्माको ज्योति ढाकिदिन्छ।
यो मनको पहिलो सन्तान, क्रोध र मोहको बन्धु,
यसको गर्जनमा विवेकको स्वर हराउँछ।
तिमी अहंकारलाई समातेर राख्छौ,
र त्यो तिमीलाई पकड्छ,
तिमी उसलाई हाँस्दै पाल्छौ,
तर ऊ तिमीलाई भित्रभित्रै मर्दै लग्छ।
जब म मेरो होइन, म नै होइन,
भन्न सिक्छु, शून्यमा विलिन हुन सिक्छु।
शरीर, मन, बुद्धि र अहंकारको डोरीबाट मुक्त भएर
शान्तिको आकाशमा उड्न सिक्छु।
हृदयमा प्रेमको झिल्को, करुणाको स्पर्श,
मैत्रीको सुगन्ध र सहिष्णुताको सुशीर्ष,
यी नै हुन्, जसले अहंकारको पर्खाललाई भत्काउँछन्,
र आत्मज्ञानको झिलमिल यात्रामा पुर्याउँछन्।
यो पथमा हिँड्दा, शक्ति र सम्मान मन्द हुन्छ,
साँचो आत्मा उजागर हुन्छ, स्वतन्त्रताको महशुस हुन्छ।
अहंकारको अन्धकार हट्दा, आत्मिक शान्तिको प्रभात हुन्छ,
र तब मात्र आत्मालाई आत्मामै चिन्न सकिन्छ।
मात्र त्यही क्षण साँचो विजयी हुँ म,
जब मेरो ‘म’ नै मबाट विलीन हुन्छ।
र शून्यमा फक्रन्छ एउटा अमर पुष्प,
अहंकाररहित शान्ति, प्रेम र करुणाको पुष्प।