नन्दलाल खरेल
नेपालको वाणिज्य बैंकिङ क्षेत्र पछिल्ला केही वर्षमा तीव्र प्रतिस्पर्धा, प्रविधिगत रूपान्तरण र आर्थिक अनिश्चितताबीच अघि बढिरहेको छ। यसै चुनौतीपूर्ण परिदृश्यमा आफ्नो व्यापार विस्तार, सेवा प्रवाह र वित्तीय स्थायित्वका आधारमा निरन्तर उच्च प्रदर्शन गर्दै आएको संस्था हो— ग्लोबल आईएमई बैंक लिमिटेड। आज यो केवल एउटा वाणिज्य बैंक मात्र होइन, नेपालमा आधुनिक बैंकिङको सम्भावना, पहुँच विस्तार र नवीन सोचको प्रतिनिधि संस्थाका रूपमा उभिएको छ।स्थापना, विस्तार र नेतृत्वको दृष्टि ग्लोबल आईएमई बैंकको यात्रा सानो परिधिबाट सुरु भए पनि आज यो नेपालको सबैभन्दा ठूला र विश्वसनीय वाणिज्य बैंकमध्ये अग्रस्थानमा उभिएको छ। विभिन्न बैंक तथा वित्तीय संस्थासँगको रणनीतिक एकीकरण, शाखा विस्तार, पूँजी वृद्धि र प्रविधिमा गरिएको लगानीले यस बैंकलाई तीव्र गतिमा अघि बढाएको छ।
बैंकको उद्देश्य एकदमै स्पष्ट छ—
“सबैका लागि उपलब्ध, सुरक्षित, पारदर्शी र आधुनिक बैंकिङ सेवा।”
यस दृष्टिकोणमा दृढ हुँदै बैंकले देशभरका ग्रामीण–दूरदराजका बस्तीबाट लिएर शहरी वित्तीय केन्द्रसम्म आफ्नो पहुँच विस्तार गरेको छ। देशका अधिकांश सरकारी तथा निजी संस्थाहरू, व्यवसायी, र सामान्य नागरिकका लागि ग्लोबल आईएमई आज प्राथमिक र भरपर्दो बैंकिङ साझेदार बनेको छ।
ग्लोबल आईएमई बैंक पछिल्ला वर्षहरूमा पूँजी, निक्षेप, कर्जा सिर्जना र नाफाको हिसाबले लगातार उच्च प्रदर्शन गर्दै आएको छ।
सुदृढ चुक्ता पूँजी,
कडा जोखिम व्यवस्थापन,
वितरण नेटवर्कको मजबुती, र
निष्ठावान ग्राहक आधार
यी नै कारण हुन्, जसले गर्दा बैंक आज कुनै पनि आर्थिक उतारचढावमा स्थिर देखिन्छ।
बैंकको कर्जा–निक्षेप अनुपात, सम्पत्ति गुणस्तर र नाफा उत्पादन क्षमता बजारमा प्रतिस्पर्धात्मक मात्र होइन, धेरै बैंकभन्दा उकृष्ट मानिन्छ। यसले बैंकिङ क्षेत्रमा नेतृत्वको भूमिकालाई अझ प्रस्ट पार्छ।
ग्लोबल आईएमई बैंकले प्रविधिलाई केवल सहायक साधनका रूपमा होइन, Core Strategy का रूपमा व्यवहार गरेको छ।नेपालजस्तो देशमा, जहाँ भौगोलिक बिखण्डन र वित्तीय पहुँच चुनौतीपूर्ण छ, डिजिटल बैंकिङ एउटा प्रभावकारी समाधान हो। यही बुझाइका कारण बैंकले निम्न क्षेत्रमा उल्लेखनीय प्रगति गरेको छ—
१. ग्लोबल स्मार्ट बैंकिङ एप
उपयोगकर्ता–मैत्री डिजाइन, द्रुत भुक्तानी, क्यूआर सेवा, बिल भुक्तानी, खाताबीच कारोबार तथा सुरक्षित मोबाइल बैंकिङका कारण बैंकको डिजिटल एप आज सर्वाधिक प्रयोग हुने एपहरूमध्ये पर्छ।
२. क्यूआर–प्रधान अर्थतन्त्रमा योगदान
देशभरका पसल, सेवा प्रदायक र व्यवसायहरूलाई डिजिटल भुक्तानीतर्फ आकर्षित गर्न बैंकको क्यूआर विस्तार अभियान अत्यन्त सफल भएको छ।
३. शाखा–रहित बैंकिङ
दूरदराजका बस्तीमा डिजिटल सेवालाई प्राथमिकता दिँदै बैंकले branchless banking सेवा सञ्चालन गरिरहेको छ, जसले ग्रामीण वित्तीय समावेशीकरणमा ठूलो योगदान दिएको छ।
४. साइबर सुरक्षा र डाटा संरक्षण
तेज डिजिटल विस्तारसँगै जोखिम पनि बढ्छ। यसलाई सम्बोधन गर्न बैंकले अत्याधुनिक सुरक्षा प्रणाली, नियमित अडिट र अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा मापदण्ड अवलम्बन गर्दै आएको छ।
ग्लोबल आईएमई बैंकको एउटा प्रमुख योगदान ग्रामीण भेगसम्म वित्तीय पहुँच पुर्याउनु हो।
किसानका लागि कर्जा सुविधा,लघुव्यवसाय प्रोत्साहन,महिला उद्यमी कर्जा,व्यवसायिक तालिम तथा वित्तीय चेतनामूलक कार्यक्रम।
यी माध्यमबाट बैंकले स्थानीय आर्थिक चहलपहलमा उल्लेख्य योगदान गरिरहेको छ।
विशेष गरी, उद्यमशीलता प्रोत्साहन बैंकको रणनीतिमा केन्द्रीय भूमिकामा छ। साना तथा मध्यम उद्योग (SMEs) का लागि सरल, पहुँचयोग्य र प्रतिस्पर्धी कर्जा दिने नीति बैंकलाई देशभरका व्यवसायीको पहिलो रोजाइ बनाएको छ।
सामाजिक उत्तरदायित्व (CSR) मा सक्रियता
एक जिम्मेवार वित्तीय संस्थाको रूपमा ग्लोबल आईएमई बैंकले समाजप्रति आफ्नो उत्तरदायित्वलाई विशेष प्राथमिकता दिएको छ।
यसका कार्यक्रमहरू—
शिक्षालयहरूमा सहयोग,स्वास्थ्य सेवा उपकरण उपलब्ध गराउने,विपद्बाट प्रभावित क्षेत्रमा राहत,वातावरणीय संरक्षणका पहल,वित्तीय साक्षरता कार्यक्रम।
यी सबैले बैंकलाई एक सामाजिक संस्था र आर्थिक साझेदार दुवैका रूपमा स्थापित गराएको छ।
अन्तर्राष्ट्रियकरण र प्रेषण सेवा ,नेपालबाट विदेशमा कार्यरत लाखौँ नेपालीहरूको मेहनत र आम्दानीलाई सुरक्षित र छरितो रूपमा घरदेशसम्म पुर्याउने काममा ग्लोबल आईएमई बैंक अग्रणी छ।अनेक अन्तर्राष्ट्रिय रेमिट्यान्स साझेदार र विश्वभरका एजेन्टहरूका कारण बैंकको प्रेषण सेवा विश्वसनीय मानिन्छ।
त्यस्तै, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार, LC सेवा, SWIFT भुक्तानीजस्ता सेवामा पनि बैंक उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै आएको छ।
कुनै पनि ठूलो संस्थाले जसरी विस्तार हुन्छ, त्यस्तै ग्लोबल आईएमई बैंक पनि केही नयाँ–पुराना चुनौतिबाट अछुतो छैन।
मुख्य चुनौतीहरू—
बैंकिङ क्षेत्रमा बढ्दो प्रतिस्पर्धा ,गैरकर्जा (NPL) नियन्त्रण ,डिजिटल सुरक्षामा निरन्तर लगानी ,विश्व तथा स्थानीय आर्थिक अनिश्चितता ,नियामक संस्थाका कडिएका मापदण्ड।
यद्यपि, बैंकको व्यवस्थापन, बोर्ड र दीर्घकालीन रणनीति हेर्दा यी चुनौतीहरू अवसरमा रूपान्तरण हुने सम्भावना प्रचुर देखिन्छ।
ग्लोबल आईएमई बैंक किन अग्रस्थानमा छ?
यसका कारणहरू स्पष्ट छन्—
सबैभन्दा ठूलो र व्यवस्थित शाखा सञ्जाल,आधुनिक डिजिटल सुविध सबल पूँजी संरचना,विश्वसनीय ग्राहक सेवा,व्यवसायमैत्री नीति ,नवीन सोच र व्यावसायिक नेतृत्व।
यही कारणले बैंक आज केवल बजार हिस्सामा मात्र होइन, public trust मा पनि शीर्ष स्थानमा छ।
निष्कर्ष : ग्लोबल आईएमई बैंक—भविष्यको बैंकिङ नेतृत्व
ग्लोबल आईएमई बैंक नेपालको बैंकिङ क्षेत्रमै नयाँ मानक स्थापना गर्दै अघि बढिरहेको छ।
सेवा विस्तार, प्रविधि प्रयोग, वित्तीय सुदृढता, ग्रामीण पहुँच र ग्राहकमैत्री नीतिका कारण बैंक भविष्यको बैंकिङ नेतृत्वको सबै गुणधर्म बोकेको संस्था साबित भएको छ।
आर्थिक अनिश्चितताका बीच पनि निरन्तर स्थायी वृद्धि, दूरदर्शी रणनीति, र सामाजिक उत्तरदायित्वले ग्लोबल आईएमई बैंकलाई नेपालको वित्तीय भोलिको आधार स्तम्भ बनाएर उभ्याएको छ।
नेपालमा दिगो, सुरक्षित, आधुनिक र सर्वसुलभ बैंकिङको कल्पना गर्नुपर्दा—
ग्लोबल आईएमई बैंक आजको मात्र होइन, भोलिको पनि शक्तिशाली नाम हो।