जश्मिन ओझा
लामो समयदेखि ‘तपाईले विचार त्यागेको हो ?’ लगायतका थुप्रै प्रश्नहरू मेरो सामु आइरहेका छन्। तीनै प्रश्नहरुको जवाफ म आज लेख्दैछु।
मैले कुनै विचार त्यागेको छैन। मैले त त्यही विचारको गर्भभित्र बसेर आफूलाई निरन्तर परिष्कृत र विकसित गर्दै आएको हुँ। विचार मेरो लागि पहिरन होइन, परिस्थिति अनुसार फेरिने; विचार त मेरो चेतनाको मेरुदण्ड हो, जसले मलाई हरेक मोडमा उभिन सिकायो।
राजनीति कहिल्यै स्थिर हुँदैन, जस्तै चेतना स्थिर हुँदैन। समयसँगै मैदानमा भोगिएका अनुभवहरू, नीति निर्माणका तहमा गरेको अध्ययन र यथार्थसँगको कठोर साक्षात्कारले मलाई एउटा गहिरो सत्य बोध गरायो। आजको समाजमा परिवर्तन केवल एउटा विचारधाराको घोषणाले मात्र सुनिश्चित हुँदैन।
मेरो प्रारम्भिक राजनीतिक चेतना कम्युनिस्ट दर्शनबाट गहिरो रूपमा निर्देशित थियो। समानता, सामाजिक न्याय र शोषणविरुद्धको प्रतिरोध यिनै मूल्यहरू त्यस दर्शनको आत्मा हुन्, जसले मलाई सानैदेखि शक्ति संरचनामाथि प्रश्न गर्न सिकायो, किनारा पारिएका समुदायहरूसँग उभिन साहस दियो, र गरिमा कुनै वर्ग वा विशेषाधिकारको उपज होइन भन्ने दृढ विश्वास दिलायो। आज पनि ती मूल्यहरूप्रति मेरो मनमा उत्तिकै सम्मान छ, उत्तिकै न्यानोपन छ। म त्यो विचारधाराबाट अलग भएको छैन; म त्यसको जगमै उभिएको छु।
तर राजनीति कहिल्यै स्थिर हुँदैन, जस्तै चेतना पनि स्थिर हुँदैन। समयसँगै मैदानमा भोगिएका अनुभवहरू, नीति निर्माणका तहमा गरेको अध्ययन र यथार्थसँगको कठोर साक्षात्कारले मलाई एउटा गहिरो सत्य बोध गरायो। आजको समाजमा न्याय केवल एउटा विचारधाराको घोषणाले मात्र सुनिश्चित हुँदैन। न्यायका लागि उदार, सामाजिक रूपमा समावेशी र गहिरो रूपमा लोकतान्त्रिक संरचना आवश्यक हुन्छ। यस्तो संरचना जहाँ फरक विचारलाई खतरा होइन, शक्ति मानिन्छ; जहाँ व्यक्तिगत अधिकार सुरक्षित हुन्छन्; जहाँ बहुविध आवाजहरू सुन्ने मात्र होइन, तिनलाई सम्मान गर्ने साहस गरिन्छ ।
यही वैचारिक यात्राको क्रममा मैले नेकपा (एमाले) बाट अलग भएर जनादेश पार्टी नेपालसँग आफ्नो राजनीतिक यात्रा अगाडि बढाउने निर्णय गरेँ। यो निर्णय सजिलै आएको थिएन। यो कुनै क्षणिक आवेग, असन्तोष वा असहमतिबाट जन्मिएको कदम थिएन । यो गहिरो आत्ममन्थन, लामो मौनता र कठोर आत्मसंघर्षपछि आएको निर्णय थियो। किनभने म जान्दथेँ यो निर्णयले मेरो जीवनको दिशा मात्र होइन, मेरो वरिपरिका सम्बन्ध, विश्वास र यात्राका सहयात्रीहरूलाई पनि हल्लाइदिनेछ।
म खुलेर भन्छु धेरै दबाबहरू आउन बाँकी छन्, अझै धेरै संघर्षहरू मेरा अगाडि छन्। तर म डराउँदिनँ । किनभने, म आफैंसँग इमानदार छु।
जनादेश पार्टी नेपालप्रतिको मेरो आकर्षण यसको स्पष्ट मूल्यहरू हुन्। यहाँ लोकतन्त्र सम्झौताका विषय हुँदैन; समावेशिता भाषणको सजावट होइन, नीतिगत प्रतिबद्धता हुन्छ; र राजनीति शक्तिको खेल होइन, नागरिकको जीवनसँग जोडिएको जिम्मेवारी मानिन्छ । यहाँ केन्द्रमा सत्ता होइन, मान्छे राख्ने प्रयास देखेँ, र यही विश्वासले मलाई अघि बढायो। तर यो पछिल्ला चार महिना मेरो जीवनका सबैभन्दा कठिन र पीडादायी समयमध्ये एक रहे। यो समय कतै पनि सहज थिएन । हरेक दिन कुनै न कुनै दबाब, हरेक रात कुनै न कुनै द्वन्द्व बोकेर बित्यो । मैले यस्ता निर्णयहरू लिनुपर्यो, जसले मन च्यातियो, तर चेतनाले स्वीकार गर्न बाध्य बनायो। धेरै मान्छेहरू बाटोमै छुटे। कतिले मलाई छोडे, कतिलाई मैले छोड्नुपर्यो। केही छुटाइहरू बोलिनसक्नु पीडादायी थिए, केही मौनतामै सकिए।
यस यात्राले मलाई गहिरो रूपमा परिवर्तन गर्यो। यो केवल राजनीतिक यात्रा रहेन, यो जीवनको कठोर पाठशाला बन्यो। मैले सम्बन्धको मूल्य बुझें, एक्लोपनको तिखोपन चाखें, र विश्वासको अर्थ अझ गहिरो रूपमा महसुस गरेँ। आज म खुलेर भन्छु अझै धेरै दबाबहरू आउन बाँकी छन्, अझै धेरै संघर्षहरू मेरा अगाडि उभिएका छन्। तर अब म डराउँदिनँ, किनभने म आफैंसँग इमानदार छु।
यस कठिन यात्रामा पनि, जसले मलाई विश्वास गरेर साथ दिए, जसले आलोचना होइन भरोसा रोजे, जसले हात छोडेनन्। उनीहरूप्रति आभार व्यक्त गर्न मसँग शब्दहरू अपुरा छन्। तपाईंहरूकै कारण म आज पनि उभिएको छु, अझ दृढ भएर अघि बढ्न सकिरहेको छु।
यो परिवर्तन मेरो विगतको अस्वीकार होइन। यो त हाम्रो राजनीति जानैपर्ने दिशाको स्वीकारोक्ति हो। विगतप्रति गहिरो सम्मान, वर्तमानप्रति पूर्ण जिम्मेवारी, र अझ समावेशी, न्यायपूर्ण र मानवीय भविष्य निर्माण गर्ने साहस यही मेरो यात्रा हो, यही मेरो प्रतिबद्धता हो।
(जेन-जी अभियन्ता ओझाको सामाजिक सञ्जाल फेसबुकबाट साभार । शीर्षक हामीले दिएका हौं-सम्पादक)