काठमाडौँ । नवजात शिशुको भविष्य सुरक्षाका लागि टोखा नगरपालिकाले चालु आर्थिक वर्षदेखि सुरु गरेको ‘बच्चाको खातामा पाँच हजार’ कार्यक्रमप्रति स्थानीयवासीको सहभागिता अपेक्षाभन्दा न्यून देखिएको छ। जन्मनासाथ बालबालिकाको नाममा बैंक खातामा पाँच हजार रुपैयाँ जम्मा गरिदिने उद्देश्यले ल्याइएको यो कार्यक्रम प्रभावकारी कार्यान्वयनको चुनौतीसँग जुधिरहेको देखिएको हो।
नगरपालिकाले बालबालिकाको आर्थिक सुरक्षाको आधार निर्माण गर्ने, बचत संस्कृतिको विकास गराउने तथा जन्मदर्ता प्रक्रियालाई व्यवस्थित र समयमै सम्पन्न गराउने लक्ष्यसहित यो कार्यक्रम अघि सारेको हो। तर कार्यक्रम लागू भएको लामो समय बितिसक्दा पनि लक्षित लाभग्राहीमध्ये उल्लेख्य संख्या यस योजनाको पहुँचमा आउन नसकेको नगरपालिकाको प्रारम्भिक मूल्यांकनले देखाएको छ।
स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिहरूका अनुसार कार्यक्रमबारे पर्याप्त जानकारी नपुग्नु, प्रक्रिया सम्बन्धी अन्योल, बैंक खाता खोल्नुपर्ने झन्झटिलो प्रशासनिक प्रक्रिया तथा कतिपय अभिभावकमा सरकारी योजनाप्रति देखिएको उदासीनता सहभागिता न्यून हुनुका प्रमुख कारण मानिएका छन्। विशेषगरी विपन्न तथा दैनिक मजदुरीमा आश्रित परिवारमा सूचना अभाव र पहुँचको समस्या अझ बढी देखिएको बताइन्छ।
बाल अधिकार र सामाजिक सुरक्षाका क्षेत्रमा काम गर्ने विज्ञहरू भने यस्ता कार्यक्रमको दीर्घकालीन प्रभाव सकारात्मक हुन सक्ने बताउँछन्। उनीहरूका अनुसार जन्मकै चरणबाट बचतको अवधारणा विकास हुँदा भविष्यमा शिक्षा, स्वास्थ्य तथा आकस्मिक आवश्यकताका लागि प्रारम्भिक आर्थिक आधार तयार हुन सक्छ। तर यसको प्रभावकारिता बढाउन कार्यक्रमलाई केवल घोषणा तहमा सीमित नराखी वडा–वडामा जनचेतनामूलक अभियान, सरलीकृत प्रक्रिया तथा स्वास्थ्य संस्था र जन्मदर्ता प्रणालीसँग प्रत्यक्ष जोड्ने व्यवस्था आवश्यक पर्ने उनीहरूको सुझाव छ।
नगरपालिकाले भने कार्यक्रमलाई थप प्रभावकारी बनाउन सचेतनामूलक अभियान सञ्चालन गर्ने, वडास्तरबाट अभिभावकलाई प्रत्यक्ष जानकारी गराउने तथा आवश्यक परे प्रक्रियामा पुनरावलोकन गर्ने तयारी गरेको जनाएको छ। नवजात शिशुको भविष्य सुरक्षित बनाउने उद्देश्यले ल्याइएको योजना स्थानीयको सक्रिय सहभागिता बिना प्रभावकारी हुन नसक्ने भएकाले अब नगरपालिकाले कार्यक्रमप्रति जनविश्वास बढाउनेतर्फ ध्यान दिनुपर्ने बताईएको छ।