अनिल श्रेष्ठसँग अन्तर्वार्ता : नेपालमा व्यापार, राजनीति र विकासका विषयमा
प्रश्न १: तपाईंको संक्षिप्त परिचय दिनुहोस् न?
उत्तर:
म अनिल श्रेष्ठ, काठमाडौंका रैथाने हुँ। पेशाले म एक व्यवसायी हुँ र खेलकुदमा पनि संलग्न छु। हाल म मछिन्द्र फुटबल क्लबको राष्ट्रिय टिम म्यानेजर छु। फुटबल मेरो जीवनको एक अभिन्न हिस्सा हो। खेलसँगै व्यापारले मलाई दर्जनौँ देश पुर्याएको छ। विदेशमा सिकेका अनुभवले नेपाललाई हेर्ने दृष्टिकोण अझै फरक बनाउन मद्दत गरेको छ।
प्रश्न २: तपाईं व्यापारिक अनुभवका क्रममा कुन–कुन देश पुगेको हुनुहुन्छ?
उत्तर:
म व्यापारको सिलसिलामा दर्जनौँ मुलुक पुगेको छु। अमेरिका, जर्मनी, जापान, दक्षिण कोरिया, सिंगापुर, मलेसिया, चीन, भारत लगायतका देशमा व्यापारिक भ्रमण गरेको छु। मैले देखेँ— जहाँ व्यापार नीति स्पष्ट, पारदर्शी र व्यवस्थित छ, त्यहाँ आर्थिक समृद्धि सहजै सम्भव हुन्छ। तर नेपालमा भने अवस्था उल्टो छ। यहाँ नीति बन्ने तर कार्यान्वयन कमजोर हुने गरेको छ।
प्रश्न ३: नेपालमा व्यापार गर्न कठिनाइ के–के छन्?
उत्तर:
सबैभन्दा ठूलो समस्या भन्सार दर हो। नेपालमा भन्सार दर अत्यधिक छ। यसले व्यापारलाई हतोत्साहित गर्छ। उदाहरणका लागि— पहिले भन्सार दर कम हुँदा चीनबाट सामान आयात गरेर भारत निर्यात गर्न सजिलो हुन्थ्यो। अहिले भन्सार दर बढेपछि त्यो सम्भावना हराएको छ। साथै, अनावश्यक नियम, झन्झटिला प्रक्रिया, र सरकारी कर्मचारीको भ्रष्टाचारले व्यवसायीलाई निकै समस्यामा पार्छ।
प्रश्न ४: नेपालमा अहिलेको मन्दीको मुख्य कारण के हो?
उत्तर:
मन्दीको मुख्य कारण नै बढ्दो भन्सार दर हो। सरकारको आर्थिक दृष्टिकोण गलत छ। उत्पादनभन्दा बढी आयातमा निर्भर नेपालमा भन्सार बढाउँदा उपभोक्ता पनि पीडित हुन्छन्, व्यवसायी पनि। जब व्यापार घट्छ, रोजगार घट्छ, त्यसको असर सिधै अर्थतन्त्रमा पर्छ। मन्दी बढ्दै गएको पछाडिको कारक यही हो।
प्रश्न ५: तपाईं नेपालका शासक र नेताहरूप्रति आलोचनात्मक हुनुहुन्छ। किन?
उत्तर:
किनकि नेताहरूमा राष्ट्र निर्माण गर्ने सोच छैन। उनीहरू सत्ता र स्वार्थमा केन्द्रित छन्। लोकतन्त्र भनेको जनताका लागि शासन हो, तर नेपालमा लोकतन्त्र होइन, लुटतन्त्र छ। भ्रष्टाचार सबै तहमा मौलाएको छ। नीतिहरू सही देखिए पनि व्यवहारमा गलत हुन्छन्। जनताले परिवर्तन आएको महसुस गरेका छैनन्।
प्रश्न ६: तपाईंले नेपालको परराष्ट्र नीति बेठिक छ भन्नुभयो। विस्तारमा भन्नुहोस् न?
उत्तर:
नेपालले सन्तुलित परराष्ट्र नीति लिन सक्नुपर्नेमा धेरैपटक गलत दिशामा गएको छ। छिमेकीहरूसँगको सम्बन्धलाई व्यावसायिक दृष्टिले उपयोग गर्न सकिएको छैन। पहिले राजा महेन्द्रको पालामा राष्ट्रियता बलियो थियो, निर्णयहरू आत्मनिर्भर र ठोस देखिन्थे। अहिले भने नेपाल बाह्य शक्तिको प्रभावमा चल्ने गरेको छ। परराष्ट्र नीति बलियो नभएसम्म आर्थिक र व्यापारिक समृद्धि सम्भव छैन।
प्रश्न ७: तपाईं फुटबलसँग कसरी जोडिनुभयो?
उत्तर:
फुटबल मेरो बाल्यकालदेखि रुचिको खेल हो। राष्ट्रिय स्तरसम्म खेलिसकेको अनुभव छ। अहिले म मछिन्द्र फुटबल क्लबको अध्यक्षको भूमिकामा छु। फुटबलमा मेरो जीवनको जोश, आत्मा र योगदान दुबै छ। खेलले मलाई अनुशासन, नेतृत्व र संघर्ष सिकाएको छ, जुन म व्यवसायमा पनि प्रयोग गर्छु।
प्रश्न ८: काठमाडौंको विकास र मेयर बालेन साहको कामलाई तपाईं कसरी मूल्याङ्कन गर्नुहुन्छ?
उत्तर:
बालेन साहले काठमाडौंको विकासमा नयाँ सोच ल्याएका छन्। सडक, सरसफाइ, ढल व्यवस्थापन, डिजिटल प्रणालीको प्रयोग— यी सबै क्षेत्रमा सुधार देखिएको छ। उनले पारदर्शिता र दृढतापूर्वक काम गरेको देखिन्छ। काठमाडौंलाई आधुनिक शहर बनाउन उनको योगदान प्रशंसनीय छ।
प्रश्न ९: काठमाडौंमा अझै के–के समस्या छन्?
उत्तर:
सबैभन्दा ठूलो समस्या ट्राफिक व्यवस्थापन हो। ट्राफिक प्रहरीले नै कहिलेकाहीँ बाटो जाम गराइरहेको हुन्छ। नियमन प्रणाली कमजोर छ। अझै व्यवस्थित सार्वजनिक यातायात र स्मार्ट ट्राफिक प्रणाली आवश्यक छ। अर्को समस्या प्रदूषण हो। धुलो, फोहोर र अनियन्त्रित निर्माणले काठमाडौंमा स्वास्थ्य समस्या बढाएको छ।
प्रश्न १०: तपाईंको नजरमा सरकार किन असफल देखिन्छ?
उत्तर:
सरकार जहिल्यै “माइन्ड गेम” खेल्छ। वास्तविक समस्या समाधान गर्नुभन्दा जनतालाई भ्रममा पार्ने काम गर्छ। ठूला–ठूला योजना घोषणा हुन्छन् तर कार्यान्वयन हुँदैन। नेतृत्वले जनताको विश्वास जित्ने कदम चालेको छैन। त्यसैले जनता निराश छन्।
प्रश्न ११: तपाईंको दृष्टिमा नेपालमा सकारात्मक पक्ष के–के छन्?
उत्तर:
नेपालमा प्राकृतिक स्रोत सम्पन्नता छ— पानी, जमीन, पर्यटन, ऊर्जा। जनशक्ति पनि सक्षम छ। विदेशमा पुगेका नेपालीहरूले मेहनत गरेर प्रमाणित गरेका छन् कि उनीहरू संसारमै उत्कृष्ट कामदार हुन्। यदि सही नीति र स्वच्छ नेतृत्व पाइयो भने नेपाल चाँडै समृद्ध बन्न सक्छ।
प्रश्न १२: तपाईं युवापुस्तालाई के भन्न चाहनुहुन्छ?
उत्तर:
युवाले हतास नहुने। खेलकुद, शिक्षा, व्यवसाय जुनसुकै क्षेत्रमा भए पनि संघर्ष गरेर अघि बढ्ने। राजनीति र समाजमा सकारात्मक नेतृत्व देखाउने। भ्रष्टाचारविरुद्धको आवाज युवाबाटै उठ्नुपर्छ। नेपालमा परिवर्तन ल्याउने शक्ति युवामै छ।
अनिल श्रेष्ठका विचारले नेपालमा व्यापार, राजनीति, खेलकुद र समाजको वास्तविकता स्पष्ट गर्छ। उनी भन्छन्— “नेपालमा सबै सम्भावना छ, तर सही नीति र स्वच्छ नेतृत्व अभाव छ।” व्यापारमैत्री वातावरण, सुशासन, पारदर्शी परराष्ट्र नीति, र जिम्मेवार नेतृत्व बिना समृद्ध नेपाल सम्भव छैन।