वासिङ्टन —अमेरिकामा सन् २००१ को सेप्टे म्बर ११ मा भएको विनाशकारी आतंकवादी हमलाको २५औँ वार्षिकीका अवसरमा देशभर भावुक स्मरण तथा श्रद्धाञ्जली कार्यक्रम आयोजना गरिएको छ। यसै क्रममा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले शुक्रबार भर्जिनियास्थित Pentagon मा आयोजित विशेष स्मृति समारोहमा सहभागी हुँदै ९/११ हमलामा ज्यान गुमाएका व्यक्तिहरूप्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण गरेका छन्।
२५ वर्षअघि आजकै दिन अमेरिकामाथि भएको उक्त आतंकवादी हमलाले विश्व राजनीतिदेखि सुरक्षा नीति र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धसम्म गहिरो प्रभाव पारेको थियो। चारवटा अपहरण गरिएका विमानमध्ये एउटा विमान Pentagon मा ठोक्किँदा भवनभित्र तथा विमानमा रहेका गरी १८४ जनाले ज्यान गुमाएका थिए। शुक्रबारको समारोहमा ती सबै मृतकको सम्झना गरिएको थियो।
Pentagon मा भावुक वातावरण
Pentagon मा आयोजित समारोहमा ट्रम्प र प्रथम महिला Melania Trump सहभागी भएका थिए। कार्यक्रममा Pentagon हमलामा ज्यान गुमाएका १८४ जनाको नाम पढेर सुनाइएको थियो। त्यस क्रममा मृतकका परिवार, सरकारी अधिकारी तथा सुरक्षासम्बन्धी उच्च अधिकारीहरूले उनीहरूको योगदान र बलिदान सम्झिएका थिए।
समारोहको सुरुवातमै ठूलो अमेरिकी झण्डा Pentagon को त्यही भागमा फहराइएको थियो, जहाँ २५ वर्षअघि American Airlines Flight 77 ठोक्किएको थियो। भारी वर्षाबीच पनि सैनिक तथा रक्षा अधिकारीहरू स्मृति कार्यक्रममा सहभागी भएका थिए।
२५ वर्षपछि पनि नमेटिएको पीडा
सन् २००१ को सेप्टेम्बर ११ मा अल–कायदासँग सम्बन्धित आतंकवादीहरूले चारवटा यात्रुवाहक विमान अपहरण गरेका थिए। तीमध्ये दुईवटा विमान न्यूयोर्कस्थित World Trade Center का Twin Towers मा ठोक्किएका थिए भने एउटा विमान Pentagon मा ठोक्किएको थियो। चौथो विमान Pennsylvania को Shanksville नजिकै दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो।
समग्रमा त्यस दिन झण्डै ३,००० मानिसले ज्यान गुमाएका थिए। घटनापछि अमेरिकाले आफ्नो राष्ट्रिय सुरक्षा नीति, विदेश नीति र आतंकवादविरुद्धको अभियानमा ठूलो परिवर्तन ल्याएको थियो।
२५ वर्ष बितिसक्दा पनि उक्त घटनाबाट प्रभावित परिवार र पहिलो उद्धारकर्ताहरूका लागि ९/११ को स्मृति उत्तिकै पीडादायी छ। Ground Zero मा काम गरेका धेरै उद्धारकर्मी तथा अन्य प्रभावित व्यक्तिहरूले पछिल्ला वर्षहरूमा विषाक्त धुलो र धुवाँसँग सम्बन्धित स्वास्थ्य समस्याका कारण ज्यान गुमाएका छन्। यस वर्ष त्यस्ता व्यक्तिहरूलाई पनि विशेष रूपमा सम्झना गरिएको छ।
न्यूयोर्कमा पनि भव्य स्मृति कार्यक्रम
Pentagon बाहेक न्यूयोर्कको Ground Zero मा पनि ९/११ को २५औँ वार्षिकी विशेष कार्यक्रमका साथ मनाइएको छ। त्यहाँ मृतकका परिवारका सदस्यहरूले ९/११ मा ज्यान गुमाएका मानिसहरूको नाम पढेर सुनाएका थिए।
यस कार्यक्रममा अमेरिकी उपराष्ट्रपति J.D. Vance लगायत पूर्वराष्ट्रपतिहरूको समेत सहभागिता रहेको थियो। हमलाका विभिन्न क्षण सम्झाउँदै मौनधारण गरिएको थियो। यस वर्ष ९/११ पछिका स्वास्थ्य समस्याका कारण ज्यान गुमाएका मानिसहरूको सम्मानमा थप मौनधारणसमेत गरिएको छ।
ट्रम्पका लागि पनि महत्वपूर्ण स्मरण दिवस
राष्ट्रपति ट्रम्पले यस वर्षको ९/११ स्मृति दिवसलाई विशेष महत्व दिएका छन्। Pentagon मा आयोजित कार्यक्रममा सहभागी हुनुअघि उनले वासिङ्टनमा आयोजित अर्को स्मृति कार्यक्रममा पनि ९/११ का पीडितहरूलाई सम्झिएका थिए।
Pentagon मा आयोजित कार्यक्रम ट्रम्पका लागि विशेष रूपमा महत्वपूर्ण देखिएको छ, किनकि उनले लगातार दोस्रो वर्ष Pentagon मै ९/११ को वार्षिकी कार्यक्रममा सहभागिता जनाएका हुन्। यसअघि २०२४ मा उनी Ground Zero को स्मृति कार्यक्रममा सहभागी भएका थिए।
९/११ ले बदलेको विश्व
९/११ को आतंकवादी हमला केवल अमेरिकामाथिको आक्रमणमा सीमित रहेन। त्यसपछि विश्वभर आतंकवादविरुद्धको अभियान तीव्र भयो। अमेरिकाले Afghanistan र पछि Iraq मा सैन्य अभियान सञ्चालन गर्यो भने विभिन्न देशहरूले विमानस्थल सुरक्षा, सीमा सुरक्षा र आतंकवाद नियन्त्रणका नीति थप कडा बनाए।
यस घटनाले अमेरिका र मुस्लिम विश्वबीचको सम्बन्धमा समेत गहिरो प्रभाव पारेको थियो। साथै, विश्वभर सुरक्षा र आतंकवादसम्बन्धी बहसलाई नयाँ दिशामा अघि बढाएको थियो।
नयाँ पुस्तालाई इतिहास सम्झाउने प्रयास
९/११ को घटना भएको २५ वर्ष पुगिसकेको अवस्थामा आजको पुस्ताको ठूलो हिस्सा त्यतिबेला जन्मिएको थिएन वा निकै सानो थियो। त्यसैले अमेरिकी अधिकारी, पीडित परिवार तथा स्मारक संस्थाहरूले नयाँ पुस्तालाई उक्त घटनाको इतिहास, मानवीय क्षति र त्यसबाट सिक्नुपर्ने पाठबारे जानकारी गराउन जोड दिएका छन्।
स्मृति कार्यक्रमहरूमा मृतकको नाम उच्चारण गर्नु, मौनधारण गर्नु, घण्टी बजाउनु तथा राष्ट्रिय झण्डा फहराउनुजस्ता प्रतीकात्मक गतिविधिमार्फत पीडितप्रति सम्मान व्यक्त गरिएको छ।
“कहिल्यै नबिर्सने” प्रतिबद्धता
२५ वर्षपछि पनि अमेरिकामा ९/११ लाई केवल एउटा ऐतिहासिक घटना नभई राष्ट्रिय स्मृतिको महत्वपूर्ण हिस्सा मानिन्छ। Pentagon मा आयोजित समारोहले आतंकवादी हमलामा ज्यान गुमाउनेहरू, उनीहरूका परिवार र उद्धार तथा सुरक्षामा खटिएका व्यक्तिहरूको बलिदानलाई पुनः स्मरण गराएको छ।
९/११ को २५औँ वार्षिकीले अमेरिकालाई विगत सम्झन मात्र होइन, त्यस्तो त्रासदीबाट भविष्यका पुस्ताले के सिक्ने भन्ने प्रश्न पनि अघि सारेको छ। विश्वभरका विभिन्न संकट र द्वन्द्वबीच आजको स्मृति दिवसले मानवीय जीवन, शान्ति र सहिष्णुताको महत्व पुनः उजागर गरेको छ।
समग्रमा, Pentagon मा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको सहभागितासहित मनाइएको ९/११ को २५औँ वार्षिकीले सन् २००१ को त्यो त्रासदीमा ज्यान गुमाएका झण्डै ३,००० मानिसको सम्झनालाई पुनः विश्वसामु ल्याएको छ। २५ वर्ष बितिसक्दा पनि त्यस दिनको प्रभाव अमेरिकी समाज, राजनीति, सुरक्षा नीति र विश्व व्यवस्थामा देखिइरहेको छ।