काठमाडौं — नेपाली कांग्रेसभित्र १५औँ महाधिवेशनलाई लिएर देखिएको विवाद थप गहिरिँदै गएपछि पार्टीका २५ जना नेताले तत्काल दुवै पक्षका महाधिवेशन कार्यतालिका स्थगित गरेर निर्णायक वार्ता अघि बढाउन अपिल गरेका छन्।
शुक्रबार संयुक्त अपिल जारी गर्दै नेताहरूले पार्टीभित्रको आन्तरिकq विवादलाई थप चर्काएर अघि बढ्दा कांग्रेस मात्र नभई समग्र राष्ट्रिय राजनीतिमै नकारात्मक असर पर्न सक्ने भन्दै नेतृत्वलाई गम्भीर बन्न आग्रह गरेका हुन्।
एउटै कांग्रेस, दुई फरक महाधिवेशनको तयारी
कांग्रेसभित्रको विवादको सबैभन्दा ठूलो समस्या अहिले १५औँ महाधिवेशनको मिति र प्रक्रियामै दुई धार देखिनु हो।
सभापति गगनकुमार थापा नेतृत्वको कांग्रेसले असोज १६ देखि १९ गतेसम्म केन्द्रीय महाधिवेशन गर्ने कार्यतालिका सार्वजनिक गरेको छ। पार्टीको आधिकारिक वेबसाइटमा पनि यही मिति उल्लेख छ।
अर्कोतर्फ, पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा पक्षले छुट्टै प्रक्रिया अघि बढाउँदै मंसिर २१ देखि २३ गतेसम्म महाधिवेशन गर्ने तयारी गरेको रिपोर्टहरूमा उल्लेख छ। यसरी एउटै पार्टीको नाममा दुई फरक महाधिवेशनको कार्यतालिका देखिएपछि कांग्रेसभित्र विभाजनको आशंका झन् बढेको हो।
२५ नेताको सामूहिक अपिल किन?
यही अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै कांग्रेसका २५ जना नेताले दुवै पक्षले सार्वजनिक गरेका महाधिवेशनका कार्यक्रम तत्काल स्थगित गरेर एकताका लागि निर्णायक वार्ता सुरु गर्नुपर्ने बताएका छन्।
उनीहरूले सभापति गगन थापालाई विशेष आग्रह गर्दै पार्टीको सम्पूर्ण एकता कायम गर्न दुवै पक्षबीच तत्काल संवादको वातावरण बनाउनुपर्ने बताएका छन्। देश राजनीतिक रूपमा संवेदनशील अवस्थामा रहेको भन्दै कांग्रेसभित्रको विवादले पार्टीलाई कमजोर बनाउने मात्र नभई राष्ट्रिय राजनीतिलाई समेत असर पार्न सक्ने उनीहरूको चिन्ता छ।
अपिलमा महालक्ष्मी उपाध्याय ‘डिना’, गण्डकीका मुख्यमन्त्री सुरेन्द्रराज पाण्डे, श्याम घिमिरे, जीवनबहादुर शाही, मीनबहादुर विश्वकर्मा, रामहरि खतिवडा, नैनसिंह महरलगायत नेताहरू सहभागी छन्।
सभापति गगन थापाको जवाफ भने फरक
२५ नेताले कार्यतालिका रोक्न आग्रह गरिरहेका बेला सभापति गगन थापाले भने निर्धारित महाधिवेशन मिति परिवर्तन नहुने संकेत दिएका छन्।
शुक्रबारको कार्यक्रममा थापाले संविधान, पार्टी विधान र अदालतका फैसलाका कारण महाधिवेशन तोकिएको मितिभन्दा तलमाथि नहुने बताएका छन्। अर्थात्, एकातिर पार्टीका नेताहरू कार्यतालिका रोक्न दबाब दिइरहेका छन् भने अर्कोतिर सभापति थापा निर्धारित प्रक्रियाबाट पछि नहट्ने अवस्थामा देखिएका छन्।
यसले कांग्रेसभित्रको विवाद तत्काल समाधान हुने सम्भावना कति छ भन्ने प्रश्न झन् पेचिलो बनाएको छ।
देउवा पक्ष पनि छुट्टै तयारीमा
पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा पक्षले पनि आफ्नै महाधिवेशन प्रक्रियालाई अघि बढाउने तयारी गरिरहेको छ। रिपोर्टअनुसार देउवा पक्षले छुट्टै वडा अधिवेशनको कार्यतालिका अघि सारेको छ।
यसरी दुवै पक्षले आ–आफ्नो प्रक्रिया अगाडि बढाएमा कांग्रेसमा समानान्तर महाधिवेशनको अवस्था आउन सक्ने नेताहरूले नै बताउँदै आएका छन्। त्यस्तो अवस्था सिर्जना भएमा कांग्रेसको संगठनात्मक संरचना, नेतृत्व र वैधानिकतामाथि समेत गम्भीर विवाद उत्पन्न हुन सक्ने देखिन्छ।
अब निर्णायक भूमिका कसको?
२५ नेताको अपिलपछि कांग्रेसभित्र अब शीर्ष नेताहरूबीच हुने वार्तालाई निकै महत्वका साथ हेरिएको छ।
अपिल जारी गर्ने नेताहरूले यसअघि पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा, पूर्वउपसभापति पूर्णबहादुर खड्का र नेता डा. शेखर कोइरालासँग छलफल गरेको रिपोर्टसमेत आएको छ। त्यसपछि सभापति गगन थापासँग पनि भेटवार्ता भएको बताइएको छ।
यसले कांग्रेसभित्र अझै पनि वार्ताबाट विवाद समाधान गर्ने प्रयास जारी रहेको देखाउँछ।
कांग्रेस फुट्छ कि अन्तिम समयमा मिल्छ?
अहिले कांग्रेससामु सबैभन्दा ठूलो प्रश्न यही बनेको छ—दुई धारबीच सहमति हुन्छ कि पार्टी समानान्तर महाधिवेशनतर्फ जान्छ?
यदि दुवै पक्ष आ–आफ्नो कार्यतालिकाबाट पछि नहट्ने हो भने विवाद अझ गहिरिन सक्छ। तर २५ नेताको सामूहिक दबाब, शीर्ष नेताहरूबीचको संवाद र पार्टी एकताको मागले अन्तिम समयमा सहमतिको सम्भावनालाई पनि खुला राखेको छ।
कांग्रेसका लागि अहिले महाधिवेशन केवल नेतृत्व चयन गर्ने नियमित प्रक्रिया मात्र नभई पार्टी एकता जोगाउने वा आन्तरिक विभाजनलाई थप गहिरो बनाउने निर्णायक मोड बनेको देखिन्छ।
अब सभापति गगन थापा, पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा तथा अन्य प्रभावशाली नेताहरूबीच हुने वार्ताले कांग्रेसको आगामी राजनीतिक बाटो तय गर्नेछ।
एकातिर महाधिवेशन तोकिएकै मितिमा गराउने अडान, अर्कोतिर २५ नेताको ‘पहिले वार्ता, त्यसपछि महाधिवेशन’ दबाब—नेपाली कांग्रेस अहिले आफ्नो इतिहासकै
संवेदनशील संगठनात्मक मोडमध्ये एकमा पुगेको देखिन्छ।