आज फागुन २१ गते नेपालमा प्रतिनिधिसभा निर्वाचन हुँदैछ। लोकतन्त्रको निरन्तर अभ्यास र सुदृढीकरणका लागि यो दिन केवल औपचारिक मतदानको दिन मात्र होइन, जनताले आफ्नो सार्वभौम अधिकार प्रयोग गर्ने ऐतिहासिक क्षण पनि हो।
नेपालले लामो राजनीतिक संघर्षपछि संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको व्यवस्था स्थापित गरेको छ। जनआन्दोलन, संविधानसभा र व्यापक राजनीतिक सहमतिबाट बनेको नेपालको संविधान २०७२ ले नागरिक अधिकार, समावेशिता, संघीयता, धर्मनिरपेक्षता र गणतन्त्रात्मक शासन प्रणालीलाई संस्थागत गरेको छ। यी उपलब्धिहरू कुनै एक दल वा नेताको कृपाले प्राप्त भएका होइनन्; ती लाखौँ नेपाली जनताको बलिदान र संघर्षको परिणाम हुन्।आजको निर्वाचन त्यसै उपलब्धिको रक्षा र सुदृढीकरणको अर्को महत्वपूर्ण कडी हो।
गत केही वर्षमा राजनीतिक अस्थिरता, दलहरूबीचको अविश्वास, संसद् विघटनका प्रयास, सरकार परिवर्तनको श्रृंखला र आर्थिक चुनौतीहरूले जनतामा निराशा पैदा गरेको सत्य हो। तर निराशाको समाधान लोकतन्त्रबाट पलायन होइन; बरु लोकतन्त्रलाई अझ जिम्मेवार र उत्तरदायी बनाउनु हो।
निर्वाचनमार्फत मतदाताले स्पष्ट सन्देश दिन सक्छन्—हामीलाई अस्थिरता होइन, स्थायित्व चाहिएको छ; भाषण होइन, काम चाहिएको छ; सत्ताको खेल होइन, जनताको जीवनस्तर सुधार चाहिएको छ।
विश्व राजनीति तीव्र ध्रुवीकरणतर्फ बढिरहेको छ। छिमेकी र विश्व शक्तिहरूबीचको प्रतिस्पर्धाको प्रभाव नेपालजस्ता साना देशमा पनि देखिन्छ। यस्तो अवस्थामा राष्ट्रिय स्वाधीनता, स्वतन्त्र परराष्ट्र नीति र सन्तुलित कूटनीति अपरिहार्य छ।मतदाताले दल र उम्मेदवार छनोट गर्दा उनीहरूको राष्ट्रिय हितप्रतिको प्रतिबद्धता, लोकतान्त्रिक मूल्यप्रतिको आस्था र संविधानप्रतिको सम्मानलाई गम्भीरतापूर्वक मूल्यांकन गर्नुपर्छ।
आजको निर्वाचनको केन्द्रमा जनजीविकाका प्रश्न हुनुपर्छ—रोजगारी, कृषि आधुनिकीकरण, उद्योग प्रवर्द्धन, शिक्षा र स्वास्थ्यको गुणस्तर, सुशासन र भ्रष्टाचार नियन्त्रण।
हजारौँ युवा वैदेशिक रोजगारीमा जान बाध्य छन्। गाउँ खाली हुँदैछन्। सहरमा बेरोजगारी र महँगी बढ्दो छ। यी समस्याको समाधान नारा र उग्र भाषणले होइन, स्पष्ट नीति, सक्षम नेतृत्व र इमानदार कार्यान्वयनले मात्र सम्भव छ।
त्यसैगरी, उत्पीडित, निमुखा र पछाडि पारिएका समुदायको अधिकार सुनिश्चित गर्ने प्रतिबद्धता पनि आजको मतदानको मूल आधार बन्नुपर्छ। समावेशी र न्यायपूर्ण समाज निर्माण लोकतन्त्रको आत्मा हो।निर्वाचन केवल मतदान केन्द्रमा लाइन लागेर मत हाल्ने प्रक्रिया मात्र होइन; यो भविष्यको दिशा निर्धारण गर्ने निर्णय हो। मतदाताले जात, धर्म, क्षेत्र, भावनात्मक उत्तेजना वा क्षणिक लाभभन्दा माथि उठेर दीर्घकालीन राष्ट्रिय हितलाई केन्द्रमा राख्नुपर्छ।
अफवाह, दुष्प्रचार र सामाजिक सञ्जालमा फैलाइने भ्रामक सूचनाबाट सचेत रहनु आजको अर्को चुनौती हो। सत्य, तथ्य र उम्मेदवारको विगतको कामको आधारमा निर्णय गर्नु नै जिम्मेवार नागरिकको कर्तव्य हो।फागुन २१ लोकतन्त्रको उत्सव हो। मतपत्रमा गरिएको एक सानो छापले पाँच वर्षको शासन दिशा तय गर्छ। त्यसैले आफ्नो मताधिकारको प्रयोग गर्नु प्रत्येक नागरिकको कर्तव्य र अधिकार दुवै हो।
प्राप्त उपलब्धिको रक्षा गर्दै, संविधानको मर्मलाई आत्मसात् गर्दै, स्थायित्व, विकास, सामाजिक न्याय र राष्ट्रिय स्वाधीनताको मार्गमा देशलाई अग्रसर गराउने संकल्पसहित आज सचेत, जिम्मेवार र निडर भएर मतदान गरौँ।लोकतन्त्र बलियो भए मात्र राष्ट्र बलियो हुन्छ। आजको मत नै भोलिको नेपाल हो।