टपटेन खबर
नेपाली क्रान्तिकारी आन्दोलनको लामो यात्रामा निरन्तर समर्पण, त्याग र दृढताका प्रतीकका रूपमा परिचित नाम हो — जितेन्द्र दाहाल। बाल्यकालदेखि नै राजनीतिक चेतना बोकेका दाहालले विद्यार्थी जीवनदेखि नै संगठित राजनीतिमा प्रवेश गरेर जनक्रान्तिको मार्गमा आफूलाई समर्पण गरे। २०४९ सालदेखि शुरु भएको उनको राजनीतिक यात्रा आजसम्म निरन्तर प्रगतिशील आन्दोलन, जनसंघर्ष र वैचारिक स्थिरतासँग जोडिएको छ।
प्रारम्भिक जीवन र पारिवारिक पृष्ठभूमि
जितेन्द्र दाहालको जन्म २०३४ साल फागुन १० गते रामेछाप जिल्लाको तत्कालीन लखनपुर गाविस वडा नं. १ मा पिता शिव प्रसाद दाहाल र माता देवमाया दाहालको जेठा सन्तानका रूपमा भएको हो। छ जना सन्तानमध्ये पहिलो सन्तानका रूपमा जन्मेका दाहाल राजनीतिक, वैचारिक र समाजसेवामा गहिरो परिवारिक परम्पराबाट प्रभावित थिए।
उनका हजुरबुबा खडानन्द दाहाल नेपाली कम्युनिष्ट आन्दोलनका पुराना योद्धामध्ये एक हुनुहुन्थ्यो। उहाँले २००९ सालमा आधिकारिक रूपमा दोलखाबाट पार्टी सदस्यता ग्रहण गरी कम्युनिष्ट आन्दोलनमा सक्रिय सहभागिता जनाउनुभएको थियो।
त्यसैगरी उनका पिता शिव प्रसाद दाहाल पनि २०२४ सालमा काठमाडौंको गीतामाता विद्यालयमा अध्ययनरत रहँदा कम्युनिष्ट विचारधाराबाट प्रभावित भई साहाना प्रधानको प्रभावमा संगठित बन्नुभएको थियो। उहाँले ईश्वरप्रसाद दाहालबाट पार्टी सदस्यता लिई सक्रिय राजनीतिक जीवन सुरु गर्नुभएको थियो। यही पारिवारिक परिवेशले जितेन्द्र दाहाललाई प्रारम्भदेखि नै क्रान्तिकारी सोच, जनप्रतिबद्धता र राजनीतिक चेतनाको मार्गमा हिँडाउन प्रेरणा दियो।
विद्यार्थी राजनीतिबाट प्रारम्भ
दाहालको राजनीतिक यात्रा औपचारिक रूपमा २०४९ सालमा अखिल (छैटौं) इकाइ सदस्यका रूपमा सुरु भयो। यसै क्रममा उनले विद्यालय तहमै विद्यार्थी संगठनको माध्यमबाट सामाजिक परिवर्तन र समानताको पक्षमा आवाज उठाए।
२०५१ सालमा अखिल (क्रान्तिकारी) श्री कालिका मावि इकाइ सचिव र इलाका सदस्यको जिम्मेवारी प्राप्त गरेपछि उनको नेतृत्व क्षमताको विकास भयो। उनले विद्यार्थीहरूमा वैचारिक चेतना फैलाउने र संगठन सुदृढीकरणमा उल्लेखनीय योगदान पुर्याए।
क्रान्तिकारी आन्दोलनतर्फको मोड
२०५२ साल जितेन्द्र दाहालको राजनीतिक जीवनमा निर्णायक वर्ष बन्यो। सो वर्षमा उनी अखिल क्रान्तिकारी एरिया सदस्य र एरिया सचिव बने। त्यही वर्ष उनले नेकपा (माओवादी)मा औपचारिक प्रवेश गरे।
उनले २०५२ साल माघ ४ गते (१९९६ जनवरी) मा कमरेड यान प्रसाद गौतम ‘आलोक’ बाट पार्टी सदस्यता लिए।
सदस्यता ग्रहण गर्दा प्रस्तावक कृष्ण गौतम (हेम) र समर्थक शिव प्रसाद दाहाल (शिव) रहेका थिए। यसरी दाहालको क्रान्तिकारी जीवनले भूमिगत जनयुद्धको दिशातर्फ निर्णायक रूप लियो।
भूमिगत संघर्ष र संगठनात्मक जिम्मेवारी
१९९६ मा जनयुद्ध सुरु भएपछि दाहालले विभिन्न तहका जिम्मेवारीहरू सम्हाले।
२०५३ सालमा युवा जनमिलिसिया इलाका सचिव, त्यसै वर्ष अखिल क्रान्तिकारी जिल्ला सदस्य, र २०५४ सालमा नेकपा (माओवादी) आन्तरिक ब्युरो एरिया सचिव बने।
क्रमशः २०५५ सालमा एरिया इन्चार्ज, २०५६ सालमा अखिल क्रान्तिकारी जिल्ला सचिव, र काठमाडौं जिल्लाको २ नम्बर इलाका इन्चार्ज तथा संगठन विभाग सदस्यको जिम्मेवारी पाउँदा उनले संगठन विस्तारमा उल्लेखनीय भूमिका खेले।
गिरफ्तारी र संघर्षका वर्षहरू
राजनीतिक संघर्षका क्रममा दाहालले पटक–पटक गिरफ्तारीको सामना गर्नुपर्यो।
२०५७ सालमा नक्सालबाट पक्राउ परे र हनुमानढोकामा तीन महिना हिरासतमा रहे। त्यसपछि रिहा भएर पुनः संगठनात्मक गतिविधिमा फर्किए।
पछिल्लो पटक २०५८ सालमा कालिमाटीबाट गिरफ्तार भई ७२ दिनपछि दरबारमार्गबाट रिहा भएका थिए। यी कठिन समयहरूले पनि उनको प्रतिबद्धता कमजोर पार्न सकेन।
पार्टी नेतृत्व र जिम्मेवारी विस्तार
संघर्षका बीचमा पनि दाहालले पार्टीभित्र उच्च जिम्मेवारीहरू सम्हाल्दै गए।
२०५८ सालमा अखिल क्रान्तिकारीको वैकल्पिक केन्द्रीय सदस्य, संगठन विभाग सदस्य र भ्याली आन्तरिक ब्युरो इन्चार्ज बने।
२०५९ सालमा नेकपा (माओवादी) भ्याली आन्तरिक ब्युरो सदस्य भई पार्टी डिस्ट्रिक्ट कमिटी मेम्बर (DCM) बने।
२०६३ सालमा पार्टी क्षेत्रीय सदस्य, गणतान्त्रिक मञ्च समन्वय समिति संस्थापक सदस्य, र २०६४ सालमा राज्य समिति सदस्य बने।
यसै क्रममा उनले २०६५ सालमा नेवा राज्य समिति सदस्य र काठमाडौं जिल्ला पार्टी कार्यालय सदस्यको भूमिका पनि निर्वाह गरे।
नयाँ चरणको राजनीतिक भूमिका
संघर्षको अर्को चरणमा दाहाल २०६६ सालमा युवा कम्युनिष्ट लिग (YCL) केन्द्रीय सचिवालय सदस्य बने।
२०६९ सालमा नेकपा (माओवादी) नेवा राज्य समिति सदस्य, र २०७१ सालमा सोही समितिको सचिवालय सदस्यको जिम्मेवारी पाए।
त्यसपछि २०७३ सालमा नेकपा (क्रान्तिकारी माओवादी) केन्द्रीय सदस्य बने र पार्टीको आन्तरिक ब्युरोमा सक्रिय भूमिका खेले।
२०७४ सालको निर्वाचनमा उनले रामेछाप प्रदेश (ख) बाट संसदका उम्मेदवारका रूपमा सहभागिता जनाए।
औद्योगिक र व्यापारिक क्षेत्रमा योगदान
राजनीतिक भूमिकासँगै दाहालले औद्योगिक क्षेत्रतर्फ पनि योगदान दिएका छन्।
२०७५ सालमा राष्ट्रिय उद्योग व्यवसाय महासंघको केन्द्रीय संयोजक,
र २०७६ सालमा सोही महासंघको केन्द्रीय अध्यक्ष बने।
त्यसै वर्ष उनी नेकपा (क्रान्तिकारी माओवादी)को केन्द्रीय पार्टी आन्तरिक ब्युरो सचिव निर्वाचित भए।
एकता र पुनर्संरचनाको चरण
राजनीतिक पुनर्गठन र एकता प्रक्रियामा पनि दाहालको भूमिका उल्लेखनीय रह्यो।
२०७९ सालमा नेकपा (क्रान्तिकारी माओवादी)को केन्द्रीय सदस्य,
२०८० सालमा क्रान्तिकारी कम्युनिष्ट पार्टी नेपालको केन्द्रीय सदस्य तथा केन्द्रीय आन्तरिक ब्युरो इन्चार्ज बने।
त्यसै वर्ष उनी सीपी गजुरेल नेतृत्वको क्रान्तिकारी मोर्चाको केन्द्रीय सचिवालय सदस्य बने।
पछिल्लो एकता प्रक्रियामा उनले क्रान्तिकारी (माओवादी), नेकपा (बहुमत), र नेकपा (मशाल) एकताको २०८० सालमा आयोजक समिति सदस्यका रूपमा काम गरे।
२०८१ सालमा एकता महाधिवेशनबाट क्रान्तिकारी कम्युनिष्ट पार्टी नेपालको निर्वाचित केन्द्रीय सदस्य बने।
त्यसपछि सोही वर्ष क्रान्तिकारी कम्युनिष्ट पार्टी नेपाल (विद्रोही) निर्माणका क्रममा पार्टी संयोजकका रूपमा नियुक्त भए।
नेकपा (विप्लव) सँग एकता
२०८१ साल पौष २० गते दाहालको नेतृत्वमा रहेको पार्टीले नेकपा (विप्लव) सँग औपचारिक एकता घोषणा गर्यो।
यस एकताले नेपाली क्रान्तिकारी आन्दोलनलाई नयाँ दिशातर्फ उन्मुख गर्यो।
२०८२ साल पौष २२ गते उनी एकीकृत नेकपाका केन्द्रीय सदस्य र राजनीतिक संवाद तथा परिचालन समिति सदस्य बने।
त्यसपछि २०८२ साल भदौ २५ गते उनले माके र समाजवादी मोर्चाभित्रका विभिन्न पार्टीसँग एकता तयारीका लागि वार्ता समिति सदस्यका रूपमा जिम्मेवारी सम्हाले।अनेक बाधा ब्यबधानका बिचपनि उनले राजनीति र गणित बिषयमा स्नातक गरेका छन्। स्वअध्ययन गर्न रुचाउने दाहालले थुप्रै बहुबिधाका पुस्तकहरु अध्ययन गरेका छन्।
निष्कर्ष
तीन दशकभन्दा बढी समयदेखि निरन्तर क्रान्तिकारी आन्दोलनमा सक्रिय रहँदै आएका जितेन्द्र दाहाल आज पनि वैचारिक प्रतिबद्धता, संगठनात्मक अनुशासन र जनमुखी दृष्टिकोणका प्रतीक हुन्।
साधारण गाउँको शिक्षार्थीबाट सुरु भएको उनको यात्रा आज राष्ट्रियस्तरको राजनीतिक व्यक्तित्वमा परिणत भएको छ।
संघर्ष, समर्पण र संगठन निर्माणको लामो यात्रामा उनले कैयौँ कठिन परिस्थितिहरू पार गरे—गिरफ्तारी, भूमिगत जीवन, वैचारिक विवाद र विभाजनका चुनौतीहरू। तर, उनका लागि राजनीति केवल सत्तासँगको सम्बन्ध होइन, बरु जनताको मुक्तिको अभियान हो भन्ने विश्वास सधैं अविचल रह्यो।
उनको जीवनले नेपाली वाम आन्दोलनको इतिहासमा एउटा सशक्त उदाहरण प्रस्तुत गरेको छ —
जहाँ एक सामान्य कार्यकर्ताले सिद्धान्त, संगठन र जनप्रतिबद्धताको माध्यमबाट निरन्तर प्रगतिशील यात्रा तय गरेको छ।
जितेन्द्र दाहालको यो यात्रा आजका युवापुस्ताका लागि दृढ विश्वास, अटुट आस्था र निरन्तर सङ्घर्षको प्रतीक बनेर रहिरहनेछ।