काठमाडौं । दुई वर्षअघि ‘सिक र कमाउ’ कार्यक्रमअन्तर्गत कृषि अध्ययनका लागि इजरायल पुगेका नेपाली विद्यार्थी विपिन जोशी अब कहिल्यै घर फर्किने छैनन्। संसारकै सबैभन्दा पुरानो र रक्तरञ्जित द्वन्द्व — इजरायल र प्यालेस्टाइनबीचको युद्धको त्रासदीले उनलाई सधैंका लागि चुडेर लगेको छ।
प्यालेस्टाइनको लडाकु समूह हमासले सोमबार विपिनको शव इजरायल सरकारलाई हस्तान्तरण गरेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय समाचार माध्यम बीबीसीका अनुसार हमासले सोमबार अन्तर्राष्ट्रिय रेडक्रसको उपस्थितिमा २० जना जीवित इजरायली बन्धकहरूलाई मुक्त गर्दै चार जनाको शव इजरायललाई बुझाएको थियो। ती शवमध्ये एक विपिन जोशीको रहेको छ ।
हमासले बाँकी २८ जनाको शव पछि हस्तान्तरण गर्ने बताएको छ। सोमबार बुझाइएका शवहरूमा विपिनसहित गाइ इलौज, यासी सारबी र डानिल पिरेजको नाम उल्लेख गरिएको छ।
विपिन जोशी सन् २०२३ अक्टोबर ७ का दिन हमासको आकस्मिक आक्रमणपछि इजरायलको दक्षिण क्षेत्र, किबुज एलुमिममा परेका थिए। त्यो आक्रमणकै भीषण क्षणमा उनी बन्धक बनाइएका थिए।
त्यसबेला उनी आक्रमण हुनुभन्दा केवल एक महिनाअघि मात्र कृषि अध्ययनका लागि त्यहाँ पुगेका थिए। जीवनका नयाँ सम्भावना र सिकाइका सपनासहित उनी इजरायल पुगेका थिए, तर त्यही भूमिमा उनको जीवनको अध्याय समाप्त भयो ।
नेपालका लागि इजरायलस्थित राजदूत धनप्रसाद पण्डितले यसअघि नै विपिन जीवित रहेको प्रमाण नपाइएको बताएका थिए। इजरायली सुरक्षास्रोतहरूले पनि उनको अवस्थाबारे निश्चित जानकारी नपाएको सन्देश दिएका थिए।
२०७९ भदौ अन्तिम साता नेपालबाट ४९ जना नेपाली विद्यार्थीहरू इजरायल पुगेका थिए।
तर, सन् २०२३ अक्टोबर ७ मा हमासले गरेको आक्रमणले त्यो समूहका १० विद्यार्थीको ज्यान लियो र छ जना घाइते भए।
त्यही घटनाको भिडियो फुटेजमा विपिन जोशीलाई हमासले बन्दी बनाएर लगिरहेको दृश्य देखिएको थियो।
२०५७ सालमा बैतडीको तत्कालीन विजयपुर गाविस (हालको पुर्चौडी नगरपालिका–१०) मा जन्मिएका विपिन आफ्ना बुबा महानन्द जोशी र आमा पद्मा जोशीका एक मात्र छोरा थिए।
कृषि अध्ययन र विदेशमा सिकेका सीप स्वदेशमा प्रयोग गर्ने सपना बोकेर इजरायल पुगेका विपिनले त्यस देशमै ज्यान गुमाए।
उनको असामयिक मृत्युले जोशी परिवार मात्र होइन, सिङ्गो गाउँलाई शोकमा डुबाएको छ।
युद्धविरामको बीचमा शव फिर्ता
विगत दुई वर्षदेखि जारी इजरायल–हमास युद्धमा हालैको युद्धविरामपछि केही बन्धकहरू र शवहरू फिर्ता हुने प्रक्रिया सुरु भएको हो।
हमासले दुई चरणमा ४८ बन्धकमध्ये २० जनालाई जीवितै मुक्त गरेको र त्यससँगै केहीको शव बुझाएको छ।
इजरायली सरकारले मुक्त बन्धकहरूलाई आफ्नो भूमिमा स्वागत गर्दै औषधोपचार र मनोवैज्ञानिक सहयोगको व्यवस्था गरेको छ।
यस युद्धविराम प्रयासमा अमेरिकाका तत्कालीन राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि विशेष भूमिका निर्वाह गरेका थिए। उनी इजरायल पुगेर बन्धक बनाइएकाहरूका परिवारसँग भेटघाट गरी सहानुभूति प्रकट गरेका थिए।
विपिन जोशीको मृत्यु केवल एउटा वैदेशिक विद्यार्थीको मृत्यु होइन — त्यो नेपालका हजारौँ युवाको जोखिमपूर्ण यात्राको प्रतीक हो, जो अवसर र आशाको खोजीमा परदेश पुगेका छन्।
उनी फर्किए — तर जीवित होइन, शवको रूपमा।
उनको कथा अब केवल परिवारको शोक होइन, युद्धको अमानवीयता र संसारका राजनीतिक द्वन्द्वबीच फस्ने निर्दोषहरूको मौन चित्कार बनेको छ।