गैरमुस्लिम विदेशीका लागि साउदी अरबमा एकमात्र मदिरा पसल !

काठमाडौँ । साउदी अरबले चुपचाप आफ्नो एकमात्र मदिरा बिक्री केन्द्रमा पहुँच विस्तार गरेसँगै त्यहाँ ग्राहकको भीड बढेको छ। नयाँ व्यवस्थाअनुसार अब धनी गैर–मुस्लिम विदेशी बासिन्दाहरूले पनि मदिरा खरिद गर्न पाउने भएका छन्।
यो निर्णयलाई एक समय अत्यन्त रूढीवादी मानिएको साउदी राज्यले अपनाइरहेको उदारीकरण नीतिको पछिल्लो चरणका रूपमा हेरिएको छ। यसबारे कुनै औपचारिक घोषणा नभए पनि जानकारी बाहिरिएसँगै राजधानी रियादको डिप्लोमेटिक क्वार्टरमा रहेको विवेकपूर्ण र अचिह्नित स्टोर बाहिर कार र मानिसहरूको लामो लाइन देखिन थालेको छ।
उक्त स्टोर सन् २०२४ को जनवरीमा गैर–मुस्लिम कूटनीतिज्ञहरूका लागि मात्र सञ्चालनमा ल्याइएको थियो। हाल भने नयाँ नियमअनुसार प्रिमियम रेसिडेन्सी अनुमति प्राप्त गैर–मुस्लिम विदेशीहरूलाई पनि मदिरा खरिद गर्न दिइएको छ। यस्तो रेसिडेन्सी विशेष सीप भएका विज्ञ, लगानीकर्ता तथा उद्यमीहरूलाई प्रदान गरिन्छ।
इस्लामका सबैभन्दा पवित्र स्थलहरूको घर साउदी अरबमा सन् १९५० को दशकदेखि मदिरा पूर्ण रूपमा प्रतिबन्धित रहँदै आएको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार उक्त स्टोरलाई राज्यले मदिराको सीमित र कडाइका साथ नियन्त्रित बिक्री सम्भव छ कि छैन भन्ने परीक्षणका रूपमा लिएको छ।
साउदी अरबका वास्तविक शासक क्राउन प्रिन्स मोहम्मद बिन सलमान र उनका पिता राजा सलमानको नेतृत्वमा राज्यले पर्यटन प्रवर्द्धन, अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार विस्तार तथा तेलमा निर्भर अर्थतन्त्र घटाउने लक्ष्यसहित व्यापक सामाजिक–आर्थिक सुधार अघि बढाइरहेको छ। यस क्रममा चलचित्र हल सञ्चालनमा आएका छन्, महिलालाई गाडी चलाउन अनुमति दिइएको छ र ठूला सङ्गीत महोत्सवहरू आयोजना हुन थालेका छन्। यद्यपि राजनीतिक अभिव्यक्ति र असहमतिको विषयमा भने राज्य अझै कडा रहेको देखिन्छ।
सामान्य साउदी नागरिकका लागि मदिरा अझै प्रतिबन्धित नै छ। अचिह्नित उक्त पसल शुल्क–मुक्त स्टोर जस्तै देखिने भए पनि यसको स्वामित्व आधिकारिक रूपमा सार्वजनिक गरिएको छैन। सुरक्षाको व्यवस्था कडा छ । प्रवेशअघि आगन्तुकहरूको योग्यता जाँच र सुरक्षा परीक्षण गरिन्छ। भित्र मोबाइल फोन, क्यामेरा तथा स्मार्ट चश्मा प्रयोगमा प्रतिबन्ध लगाइएको छ।
एसोसिएटेड प्रेसले पसलबाट निस्किएका केही ग्राहकसँग कुराकानी गरेको उल्लेख गर्दै सामाजिक संवेदनशीलताका कारण उनीहरूले नाम नखुलाउने सर्तमा प्रतिक्रिया दिएको जनाएको छ। उनीहरूका अनुसार मदिराको मूल्य निकै महँगो छ। कूटनीतिज्ञहरूलाई कर छुट दिइए पनि प्रिमियम रेसिडेन्सी धारकहरूलाई त्यो सुविधा उपलब्ध छैन। मदिराको सङ्ग्रह तुलनात्मक रूपमा राम्रो भए पनि बियर र वाइनको छनोट भने सीमित रहेको उनीहरूको भनाइ छ।
प्रिमियम रेसिडेन्सी योजना विश्वव्यापी प्रतिभा र लगानी आकर्षित गर्ने साउदी रणनीतिअन्तर्गत सुरु गरिएको हो। यस योजनाअनुसार साउदी प्रायोजक बिना नै सम्पत्ति किन्न, व्यवसाय सुरु गर्न र परिवारलाई प्रायोजन गर्न पाइन्छ, तर उच्च आय वा ठूलो लगानी अनिवार्य हुन्छ।
मदिरा सेवन गर्न चाहने धेरै साउदी र बासिन्दाहरू छिमेकी बहराइन जाने गरेका छन्, जहाँ मदिरा कानुनी रूपमा उपलब्ध छ। सप्ताहन्त र बिदाका दिनमा बहराइन खाडी क्षेत्रका आगन्तुकले भरिने गर्छ। दुबई जानु भने तुलनात्मक रूपमा महँगो विकल्प मानिन्छ। कतिपयले तस्करी गरिएको महँगो वा जोखिमपूर्ण घरेलु मदिराको सहारा पनि लिने गरेका छन्।
यसको विकल्पका रूपमा कतिपय साउदीहरूले मदिरा–रहित पेय पदार्थ रोज्ने गरेका छन्। विशेषगरी ठूला कार्यक्रम र उत्सवहरूमा मदिरा–रहित बियरका स्ट्यान्डमा लामो लाइन देखिनु असामान्य मानिँदैन।
इतिहासतर्फ फर्किँदा, साउदी अरबका संस्थापक राजा अब्दुलअजिजले सन् १९५१ मा आफ्ना छोरा राजकुमार मिशारीले नशामा जेद्दामा बेलायती उप–वाणिज्यदूत सिरिल ओसमानको हत्या गरेपछि मदिरा बिक्रीमा पूर्ण प्रतिबन्ध लगाउने निर्णय गरेका थिए।